De serie ’13 Reasons Why’ zou volgens Anke Wammes van 113 Zelfmoordpreventie kunnen leiden tot copycatgedrag bij mensen die daar gevoelig voor zijn. De 16-jarige Katja Bierman en haar vader Sander denken hier anders over. Zij vinden juist dat de serie, ondanks het geromantiseerde verhaal, toch een erg leerzame kern heeft.

De familie Bierman woont sinds een jaar in een stad onder de rook van Philadelphia (Verenigde Staten). Katja gaat dan ook naar een high school, waardoor ze veel dingen uit de serie ’13 Reasons Why’ herkent. “In een aflevering staan bijvoorbeeld twee jongens in de gang en wordt er tegen hen gezegd dat ze naar hun homeroom moeten. Wij moeten daar iedere dag tien minuten heen. Je zit daar op alfabetische volgorde bij elkaar in de klas. Dat is om te zien of je op school bent en om de dag en week door te nemen. Ook zie je dat er elke ochtend het nieuws is op televisie, dat heb ik hier ook op school. Een pep-rally, een basketbalwedstrijd en kinderen die met de auto naar school worden gebracht, is hier heel normaal.”

Anke Wammes van 113 Zelfmoordpreventie denkt dat de serie tot copycatgedrag kan leiden omdat er wordt gedaan alsof zelfmoord de enige optie was voor hoofdpersoon Hannah. Sander Bierman denkt hier anders over: “Ik denk juist niet dat de serie tot ‘copycatgedrag’ kan leiden. Het boek was al eerder uit en nu met de serie is er meer rukbaarheid gegeven. Een van de producenten is Selena Gomez, een jonge griet die het boek gezien heeft en vond dat er een serie van moest komen om het probleem meer onder de aandacht te brengen. Ook laten de serie zien aan mensen die midden in het probleem staan, dat ze niet alleen zijn en er dus over kunnen praten. Het hoeft geen taboe te zijn.”

Pest- en zelfmoordpreventie
Katja denkt dat Nederlanders anders kijken naar de serie dan Amerikanen. Een van de redenen hiervoor is doordat ze woorden zoals ‘homeroom’ en ‘pep rally’ niet zo goed kennen. “Ik denk dat Nederlanders relaxter naar de serie kijken dan Amerikanen. In Nederland is het meer van ‘wow’, daar kennen ze een deel van de woorden niet. Ze zijn misschien ook eerder verward met waar het over gaat dan hier. Hier is het gewoon normaal, het hoort erbij.” Haar vader vond het vooral opmerkelijk dat voor dat soort woorden niet eens een Nederlandse vertaling is.

Haar vader deelt de mening van Katja. “Ik denk dat het in Nederland meer als Beverly Hills 90201 gezien wordt, dan als een cruciale serie. Pesten en zelfmoord is in vergelijking tot Nederland hier gewoon een heel groot punt, ook op scholen.” Toch benadrukt Katja dat er voor haar gevoel absoluut niet gepest wordt op haar school. Er wordt dan ook veel gedaan aan preventie daarvan. “Ik zei een keer iets lulligs tegen iemand en toen werd ik meteen erbij gehaald om te zeggen dat het niet kon. Ze zeiden dat als het nog een keer gebeurde m’n ouders werden gebeld.”

Daarnaast is er aan het begin van het schooljaar een introductieavond waar een maatschappelijk werkster rondloopt. “Ze vertelde dat wanneer jouw kind thuiskomt en vertelt dat een van haar vriendinnen ook maar zou kunnen aangeven dat ze gepest wordt of zelfmoord wil plegen, ze meteen naar de decaan moeten om het aan te geven”, vertelt Sander. “Er wordt dan gelijk actie ondernomen. Ook de kinderen krijgen hierover voorlichting. De school zit er echt heel dicht bovenop, er is veel preventie.”

Er zijn op de school dan ook diverse kledingvoorschriften om pesten te voorkomen. “Met het handboek wat ik van school kreeg, kon ik het weekend wel vrij nemen, zo dik is het. Dat doen ze puur omdat voorkomen beter is dan genezen. Je kan hier in je geruite pyjama broek en sloffen naar school en er is niemand die er iets van zegt.” Ook Katja vindt dit positief: “Sommige mensen denken ‘waar slaat dat nou weer op’ maar je moet onthouden ‘wat nou als wel iemand gepest wordt?’”

“Wat ik erg opmerkelijk vond is dat Clay, een van de hoofdpersnonen, in de serie zei ‘dan slaan we het vijfde uur wel over en gaan we wat drinken’. Dat kan hier helemaal niet”, vertelt Sander. “Ik krijg elke week een mail van de school wanneer ze wel en niet aanwezig was. Je hebt daar als ouder heel veel zicht op. Al zou het toezicht in grote steden wel iets minder zijn.”

Machocultuur
Toch is de serie volgens Sander en Katja geen goede afspiegeling van hoe High Schools zijn. “In de serie was het gewoon overduidelijk dat de rijke kinderen veel meer hadden. Bij de hoofdrolspeelster Hannah hadden haar ouders bijvoorbeeld veel problemen met geld. Ook dat speelt mee, er moet op school over gepraat worden. Hier op school doen ze veel voor die kinderen, want er zitten er best een aantal. Voor die kinderen wordt bijvoorbeeld een gratis lunch geregeld iedere dag of als er een shirt gekocht moet worden dat zij maar de helft hoeven te betalen”, vertelt Katja.

Hierop vult Sander haar aan: “In de serie worden rijk en arm weer goed geventileerd. Hoofdrolspeler Clay is bijvoorbeeld een beetje een ‘suffie’. Hij is gepest maar heeft zich daar een beetje onderuit kunnen werken. Dan heb je de macho’s die hoog zijn in het sporten. Dat is allemaal erg geromantiseerd vind ik, dat zie je hier op school niet en dat wordt ook niet geaccepteerd.” Inmiddels kent het gezin de werkelijkheid: “We staan er met twee benen in.”

De dubbele beelden van heden en het verleden met Hannah erbij vond het gezin erg goed. “Dat laat duidelijk zien is hoe dat proces verlopen is”, beargumenteert Sander zijn mening. “De actrice speelt de rol heel goed, ze laat echt voelen hoe Hannah zich voelde. Ze laat de manier waarop ze zichzelf staande moest houden in die machocultuur die besproken wordt goed zien.”