Politiek

Defensie: een driehoeksverhouding met publiek en media

Apr 13, 2017 Matthijs

In tijden van terreur is Defensie onze stok achter de deur. Als de gemoederen vervolgens weer bedaard zijn, mag de krijgsmacht weer ‘uit’. Dan wil het publiek er het liefst niks over horen, en vooral niet voor betalen. Wat is de rol van de media in deze verhouding?

Actie, een groot bereik, sensatie en vooral conflict; media zijn er dol op. Allemaal zijn het factoren die de nieuwswaardigheid van een onderwerp bepalen. Defensie heeft het allemaal in huis. Toch is de situatie rondom de krijgsmacht absoluut geen sprookje. De organisatie is letterlijk en figuurlijk kapot bezuinigd. Militairen riepen uit ellende ‘pang’ bij oefeningen omdat er geen geld was voor munitie. Een dieptepunt in de berichtgeving over Defensie. De leeuw in het Nederlandse wapen is gekooid. Een situatie die in bijvoorbeeld de Verenigde Staten ondenkbaar zou zijn. Voor veel mensen is wat de media schrijven, het enige waarop ze hun beeld van de krijgsmacht baseren. Maar wat betekent dit?

Aan-Uit

Wanneer Defensie in de Nederlandse media genoemd wordt, gaat het al snel over politiek en bezuinigingen. De krijgsmacht is duur. Andere actuele subonderwerpen zijn bedreiging op de werkvloer, overlast en de kosten van het NAVO-lidmaatschap. Geen van deze onderwerpen zijn erg positief. Het is dan ook niet gek dat de gemiddelde persoon – zonder voorkennis – eerder geneigd is een negatief beeld van de krijgsmacht te hebben. Ook het feit dat de missie in Mali (MINUSMA) onder leiding van de Verenigde Naties minder productief was dan in eerste instantie werd verwacht, draagt niet bij aan een positievere berichtgeving. Mensen willen resultaat zien, zeker als er geïnvesteerd wordt.

De berichtgeving betreffende de huidige terreurdreiging heeft voor een opmerkelijke maar logische verandering gezorgd. De verhouding tussen Defensie, media en het publiek is een knipperlichtrelatie geworden. Als er paniek is gaat de krijgsmacht ‘aan’. Zodra het rustig is, gaat Defensie ‘uit’. Door de media-aandacht wordt dit versterkt. Van de krijgsmacht wordt verwacht dat het hier in mee kan gaan. Dit is echter niet het geval. Bronnen binnen Defensie bevestigen dat er dermate ernstig bezuinigd is dat er jaren overheen moeten gaan voordat de krijgsmacht weer naar behoren kan functioneren.

Verstandshouding

‘’Defensie wordt soms inderdaad weggezet als geldverslindend’’, vertelt Patrick Regan. Hij werkt als Public Affairs Officer voor de Nederlandse krijgsmacht. Op dit moment zit de oud-student Journalistiek als editor op het public affairs office van het Duits-Nederlands Legerkorps in Münster. “Enige nuancering is wat mij betreft op zijn plaats. Over de recente oefeningen in onder andere Polen, wordt doorgaans positief bericht. Media hebben als taak om beide kanten van een verhaal te belichten. Sommige media laten de negatieve kant prominenter naar voren komen, andere zijn positiever. Ik denk dat dit een gezonde verstandshouding is tussen Defensie en de media in Nederland”, aldus Regan. Tegenwoordig is het lastig om aan framing te ontkomen.

Regan vervolgt: “Voor veel Nederlanders – ik zou zeggen de meesten – is wat ze in het nieuws zien de enige inkijk die ze krijgen in de krijgsmacht. Dat ene nieuwsbericht zou dus zomaar het complete beeld dat iemand van Defensie heeft kunnen schetsen. Bovendien gebeurt er bij Defensie heel veel waar niemand erg in heeft. Ik noemde de oefening in Polen al even, Bison Drawsko. In mijn omgeving kende iedereen die oefening. Ook de Facebookpagina kreeg meer likes dan ooit. Dit laat wel zien hoeveel invloed media-aandacht heeft.”