N&A

Journalisten hebben wel degelijk invloed op zelfmoordpreventie

Apr 07, 2017 Amber Kuijs

In de Nederlandse berichtgeving over zelfmoord is steeds vaker onderaan het artikel het telefoonnummer van de zelfmoord hulplijn te zien. Het heeft wel twintig tot dertig keer meer invloed op hoe vaak 113 Zelfmoordpreventie gebeld wordt. Deze hulplijn probeert mensen die aan zelfmoord denken uit het dal te helpen.

Berichten over zelfmoord kunnen ‘copycatgedrag’ uitlokken. Er zijn mensen die door dit soort berichten getriggerd raken. Als ons nummer er dan bij staat, zien die mensen dat er hulp voor hen is”- Anke Wammes, 113 Zelfmoordpreventie.


Vermelding van 113 op diverse mediasites

Zoom scherm in voor goede leesbaarheid

Mediacode over zelfmoord
Sinds twee jaar plaatsen journalisten steeds vaker het nummer van 113 Zelfmoordpreventie bij artikelen en items. “In Nederland is het niet verplicht”, vertelt Wammes. “In sommige landen wel, bijvoorbeeld in België. Wij laten alleen weten dat het een goed idee is om het wel te doen. Daarnaast vinden wij het belangrijker dat journalisten zich aan de mediacode houden. Hierin staan tien tips voor de berichtgeving over zelfmoord. De meeste journalisten snappen de impact van zo’n bericht wel.”

Als er een bericht wordt geplaatst zonder verwijzing naar het nummer, maar die copycatgedrag kan uitlokken, onderneemt 113 Zelfmoordpreventie actie. “Wij houden alle berichten over zelfmoord continu in de gaten. Als wij een bericht zien dat potentieel copycatgedrag kan oproepen, dan bellen we de redactie met het verzoek om het nummer toe te voegen.”

 

Cijfers
Jaarlijks zijn er ongeveer zo’n 94.000 volwassenen in Nederland die zelfmoord proberen te plegen. Dit is 2,2% van de algehele bevolking. Daarnaast denken nog een 40.000 volwassenen aan zelfmoord doordat ze in de put zitten.

Toch is de berichtgeving over zelfmoord de afgelopen jaren ongeveer gelijk gebleven. Al schrijft het ene dagblad meer over het onderwerp dan de andere. Sinds 2000 steeg het aantal zelfmoorden, maar sinds 2013 is het aan de stabiele kant. Dat meldt Wammes ook.

Medewerkers van stichting 113 hebben gemiddeld zo’n 150 crisisgesprekken per dag. Ook worden er nog eens 120 zelftesten ingevuld. “Er is wel degelijk een relatie tussen de hoeveelheid telefoontjes en een tv-uitzending of groot artikel”, vertelt Wammes. “Na een tv-item met veel impact verdubbelen de telefoontjes twintig tot dertig keer. Dit is natuurlijk wel afhankelijk van de kijkcijfers.”

13 Reasons Why
Naast de traditionele media gaan ook alternatieve platformen het onderwerp aan het licht brengen. Al deze aandacht moet leiden tot een minder groot taboe rondom zelfmoord. ‘13 Reasons Why’ is één van de nieuwste series op Netflix. De serie, naar het gelijknamige boek, gaat voornamelijk over zelfmoord en misbruik. Er wordt in 13 afleveringen in tapes uitgelegd hoe en door wie de hoofdpersoon Hannah tot haar zelfmoord gekomen is. Het doel ervan is het debat openen over de heftige onderwerpen in de serie.

Anke Wammes vindt dat in sommige berichten zelfmoord als optie wordt omschreven. Als voorbeeld benoemt ze haar twijfel over de serie ’13 Reasons Why’: “Het is wel belangrijk en goed dat de serie het onderwerp aan de kaak stelt. De tapes leggen uit waarom de hoofdpersoon zelfmoord pleegt, dat laat zien dat het beëindigen van haar leven de (enige) oplossing was. Het zo uitgebreid uitleggen kan leiden tot copycatgedrag. Naar mijn mening is het daardoor niet heel effectief. Daarnaast is het ook tegen alle adviezen waar wij als 113 voor staan. Wat wel goed is, is dat ze in de making-off uitleg geven en verwijzen naar een hulplijn. Alleen wordt die hulplijn dus pas na 13 afleveringen genoemd.”

Reacties sociale media
Er zijn kijkers die de zorgen en mening van Wammes delen.

Al is het overgrote gedeelte van de reacties op sociale media positief. Veel mensen benoemen juist de positieve impact van de serie.