Politiek

Journalist Bas Haan: “De feiten in mijn boek zijn onbetwist”

Mar 23, 2017 Jari Dokter

Journalist Bas Haan kreeg drie jaar geleden een ‘foute deal’ onder ogen: de Teevendeal. Uit de documenten bleek dat Fred Teeven, de toenmalig officier van justitie, in de jaren ’90 een totaal verkeerde deal had gesloten met drugscrimineel Cees H. Het jarenlange onderzoek van Haan leidde uiteindelijk tot het aftreden van vier VVD’s, het leverde hem de titel ‘journalist van het jaar 2015’ op en hij schreef zijn eigen boek: De rekening voor Rutte. ‘’Het is absoluut een jongensboek’’, zegt Haan.

Het gaat volgens Haan in de journalistiek juist om het controleren van de macht. “Stel je eens voor dat Lodewijk Asscher als minister van Sociale Zaken, twintig jaar geleden een illegaal uitzendbureau voor Polen had gerund, dan is dat nu nog steeds nieuws. Van ministers verwacht je dat zij zich houden aan regels.”

Doordat Haan juist de macht controleerde, traden VVD’ers Fred Teeven, Ivo Opstelten, Anouchka van Miltenburg en Ard van der Steur allemaal af. De onderzoeksjournalist van Nieuwsuur is luchtig over de koppen die rolden. “Het is part of the game. Het is mij nooit om die functies of mensen gegaan. Maar ik vind het volkomen terecht dat ze zijn opgestapt. Het was bewijs van mijn gelijk.” Haan ziet dit moment als een groot succes. “Het aftreden van Teeven en Opstelten was een hoogtepunt. Het opstappen van Ard van der Steur een uitroepteken.”

Toch vindt de journalist het nog steeds een ‘lelijke uitkomst’ van de politieke realiteit dat premier Rutte is blijven zitten. “Rutte heeft gelogen. Daar had hij voor kunnen en misschien wel moeten aftreden. Dat is eenmaal de politiek. Ik heb laten zien dat hij gelogen heeft. Niemand twijfelt daaraan. Nou ja, alleen Rutte zelf. De politiek heeft ervoor gekozen om hem niet naar huis te sturen. Hij komt ermee weg, maar voor de rest ligt alles van de deal op straat.”

Haan kwam onder andere aan informatie door anonieme bronnen. Deze speelden een cruciale rol in zijn onderzoek. Er zijn genoeg voorbeelden te noemen waarbij journalisten onder druk worden gezet om alsnog hun bron prijs te geven. Zo werd in 2000 journalist Koen Voskuil gegijzeld door het hof omdat hij zijn anonieme bronnen niet bekend wilde maken die hij citeerde. “Dat is bij mij nooit aangedurfd. Maar je zag wel bij Onderzoekscommissie-Oosting I dat in Kamerdebatten Rutte er zelf over begon. Rutte wilde een onderzoek naar mijn bronnen. Dat vond ik toen echt heel erg. Hij richtte zich niet op de inhoud, maar richtte zich op de eigen overheid. Dan bevind je je naar mijn mening op glad ijs. Dit is echt één van de lelijkste dingen dat is gebeurd.” Het is volgens Haan niets nieuws. “Met klokkenluiders loopt het nou eenmaal niet goed af, dus kan je ze beter geheim houden.”

De onderzoekjournalist besloot om de hele Teevendeal op te schrijven in een boek. “Ik hoefde geen woorden te gebruiken, zoals: ‘het lijkt erop dat’. Nee, zo is het gewoon! Het hele boek is met feiten beschreven. Het legt het hele systeem en liegen bloot. Het is een hoogtepunt voor de journalistiek. De feiten in mijn boek zijn onbetwist.”

Haan vond het vooral therapeutisch heerlijk om het boek te schrijven. “Ik wilde alles op een rij zetten en een totaalplaatje creëren. Het ging niet alleen om de zoektocht naar dat ene bonnetje, maar om veel meer.”

Waar Haan op dit moment mee bezig is? “Ik ben nu weer aan het herstarten. Het is echt klaar! Ik heb weer wat verhalen liggen, geen bonnetje hoor. Ik rol er nu langzaam weer in.”

Foto: Wikimedia Commons