N&A

Wat doet het Commissariaat voor de Media?

Jan 27, 2017 Sabine Schults

‘Boete voor Omroep MAX voor Heel Holland Bakt-producten’, ‘150.000 euro boete voor NTR’ en ‘Boete V&D voor niet toepassen vaste boekenprijs’; een kleine selectie van krantenkoppen en journaalopeningen over sancties die het Commissariaat voor de Media (CvdM) heeft opgelegd. Wat is het Commissariaat en welke macht heeft het?

Het CvdM is, tegelijk met de Mediawet, in 1988 in het leven geroepen om toezicht te houden op de naleving van diezelfde wet door publieke en commerciële omroepen en televisieproviders. In de Mediawet staan regels met betrekking tot omroepleden en programmering. Zoals dat de reclamezendtijd niet meer dan twaalf minuten reclame per uur maar bedragen.

Wat is het Commissariaat?
Het Commissariaat is een zelfstandig bestuursorgaan, wat inhoudt dat het onafhankelijk van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) besluiten neemt. Het is echter wel verantwoording verschuldigd aan de minister van OCW.

Ongeveer vijftig medewerkers vormen het Commissariaat. Doorgaans zijn het hoogopgeleide mensen zoals juristen, onderzoekers, financieel specialisten en beleidsadviseurs die interesse hebben in de mediawereld. Het CvdM staat onder leiding van een driekoppig college: Madeleine de Cock Buning (voorzitter), Eric Eljon en Jan Buné.

Wat doet het Commissariaat?
Zendtijd wordt door het Commissariaat toegewezen aan publieke omroepen. Daarnaast wordt gekeken of reclame- en sponsorregels worden nageleefd. Alle omroepen zijn verplicht om medewerking te verlenen, zo moeten zij programmaopnames bewaren tot twee weken na de uitzending. Echter worden enkel omroepen die in Nederland zijn gevestigd gemonitord. De zenders RTL 4, 5, 7 en 8 vallen hier buiten. RTL Nederland is namelijk officieel in Luxemburg gevestigd.

RTL Nederland houdt zich daarentegen net als SBS en Talpa aan de afspraken die binnen de Nederlandse media zijn gemaakt over zelfregulering. De reclameboodschappen van RTL zenders moeten voldoen aan de Nederlandse Reclame Code.

Daarnaast is het Commissariaat toezichthouder van de Wet op de vaste boekenprijs, die uitgevers en importeurs verplicht om een vaste prijs te hanteren voor Nederlands- of Friestalige boeken en bladmuziekuitgaven die voor het eerst in een bepaalde uitvoering worden uitgegeven. Vroom & Dreesman (V&D) kreeg in 2014 een bestuurlijke boete opgelegd van 4.000 euro, omdat het warenhuis een aantal boeken verkocht voor een prijs die niet gelijk lag aan de geldende vaste prijs.

Het CvdM heeft ook een adviserende functie. Zo heeft het Commissariaat het ministerie van OCW geadviseerd om de programmagegevens van de publieke omroep vrij te geven en inzicht te geven in de kostenvergoedingen die omroepen maken in het kader van bezuinigingen.

Welke sancties kan het Commissariaat opleggen?
Het Commissariaat bepaalt per geval de meest geschikte benadering. Dat kan in de vorm van een gesprek, een boete en alles ertussenin.

Boetes worden door het Commissariaat opgelegd aan omroepen die in overtreding zijn met de Mediawet. Zo werd de NOS in 2005 opgedragen virtuele reclames in samenvattingen van Eredivisiewedstrijden minder prominent in beeld te brengen. De opgelegde boetes kunnen maximaal 225.000 euro bedragen.

Naast boetes kan een last onder dwangsom worden opgelegd. Dat is een herstelsanctie waarbij een overtreding niet meer mag worden begaan of moet worden beëindigd. Als dit niet gebeurt, moet er bijvoorbeeld voor elke dag dat de overtreding niet beëindigd is, een geldsom betaald worden.

Het Commissariaat heeft ook de bevoegdheid om de zendtijd van een omroep te verminderen, of in te trekken als de omroep zich niet aan de regels van de Mediawet houdt.

In november van vorig jaar gaf het CvdM aan sluikreclame in vlogs te willen verbieden. Vloggers trekken op YouTube namelijk veel jonge kijkers, die makkelijk beïnvloedbaar zijn. Vloggers moeten in de toekomst altijd duidelijk melden dat ze door een bedrijf betaald krijgen. Het verbod wordt mogelijk gemaakt door aankomende Europese regelgeving, die de macht van het CvdM uitbreidt naar andere media als YouTube.

Het is mogelijk om tegen besluiten van het Commissariaat bezwaar in te dienen. Omroep MAX kreeg een boete voor 145.000 euro, doordat bakproducten van het programma Heel Holland Bakt in de schappen van Albert Heijn lagen. MAX ging hiertegen in beroep. Als uitkomst daarvan is de boete door een rechter geschrapt. Er zou namelijk geen contract zijn tussen de omroep en de supermarktketen. Daarnaast is in het bakprogramma niet verwezen naar de bakspullen van Albert Heijn.

In het kort
Het Commissariaat houdt in de gaten of omroepen, televisieproviders en boekhandelaren zich netjes aan de regels van de Mediawet houden en legt sancties op wanneer dit niet gebeurt. Het Commissariaat is onafhankelijk en heeft daardoor macht. Het Commissariaat bepaalt namelijk zelf de hoogte van de ‘straf’. De macht van het CvdM is beperkt, doordat het geen toezicht houdt op individuele journalisten. Toch kun je als medium in beroep gaan tegen uitspraken van het Commissariaat. De rechter kan dan oordelen of de sanctie stand houdt of niet.