Politiek

‘Wees terughoudend met peilingen’

Jan 13, 2017 Sven Trommelen

Peilingen van Maurice de Hond op de site van de NOS zijn verleden tijd. Er wordt volgens hoofdredacteur van de NOS Marcel Gelauff teveel waarde aan gehecht en daarom worden ze ‘niet langer als relevent nieuws’ gezien. In plaats daarvan gaat de NOS alleen nog maar gebruik maken van de Peilingwijzer, die is ontwikkeld door politicoloog Tom Louwerse.

Orde in de choas

De Peilingwijzer is niet nieuw. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2012 gebruikte de NOS het al om te meten op hoeveel zetel een politieke partij staat. Door verschillende peilingen bij elkaar te leggen, komt peilingwijzer met een gemiddelde van het aantal zetels. Ook neemt het een foutmarge op in de peiling waardoor een partij tussen een bepaald aantal zetels uitkomt, in plaats van op een exact aantal. Op deze manier wil Louwerse orde in de choas krijgen. “Er zijn nu een stuk of vijf peilingen die allemaal hetzelfde meten; namelijk het stemgedrag van de kiezer. En ze komen allemaal met verschillende resultaten. Ik dacht: laten we eens kijken hoe we hier chocola van kunnen maken.”

Grote verschillen

De verschillen tussen de zetelpeilers zijn duidelijk zichtbaar, zoals is te zien in de grafiek hieronder.

 

Het is geen race

‘Eén peiling is geen peiling, twee peilingen is een halve peiling, vanaf drie peilingen kun je echt iets over een trend zeggen’ is een bekende uitspraak van Louwerse. Maar dat betekent niet dat losse peilingen onbetrouwbaar zijn. “Het is natuurlijk een vuistregel. Als een partij in de peiling ineens 10 zetels stijgt, dat zegt dat natuurlijk wel wat. Maar we weten het niet helemaal zeker.” Het is volgens hem vooral van groot belang dat journalisten de peilingen op een juiste manier brengen. “Er moet geen horse race, dus paardenwedstrijd, ontstaan. Het is geen race. Belangrijk is om terughoudend te zijn. Wees er van bewust dat ook nog andere peilingen zijn.”

 

VVD en PVV bij EenVandaag

Een ‘horse race’ is geen onbekend fenomeen tijdens de verkiezingen. Zo steeg de Partij van de Arbeid tegen alle verwachtingen enorm in de peilingen tijdens de verkiezingen in 2012. Hierdoor ontstond een tweestrijd tussen de VVD en PvdA en haalden beide partijen aanzienlijk meer zetels dan de rest.

Op dit moment zijn de VVD en PVV de grootste partijen in de peilingwijzer. Maar de verkiezingen zijn pas op 15 maart. Toch werd in oktober bekend dat Rutte (VVD) en Wilders (PVV) een paar dagen voor de verkiezingen tegenover elkaar staan bij het televisieprogramma EenVandaag.

Louwerse: “Ik begrijp dat het programma in dertig minuten niet de tijd heeft om heel veel partijen met elkaar te laten debatteren”, zegt Louwerse. “Maar er zijn ook een hele hoop mensen die niet op de VVD en PVV stemmen. Dan kun je je afvragen hoe zinnig het is. Je zou eigenlijk ook een debat moeten hebben tussen bijvoorbeeld GroenLinks en D66. Of de PvdA en de SP. Dus ik ben er niet zo gelukkig mee. Nederland is een coalitieland.”

De laatste keer dat een partij in Nederland een absolute meerderheid haalde in de Tweede Kamer, is 1894. Toen kreeg de Liberale Unie 57 van de 100 zetels. Sindsdien is het nooit meer voorgekomen. “Het gaat er niet zozeer om wie de grootste wordt, hoewel dat natuurlijk niet helemaal onbelangrijk is. Het gaat er vooral om dat partijen met elkaar kunnen samenwerken.”

Of de peilingen het dit jaar bij het rechte eind hebben, weten we op 15 maart.