Internationaal

Persvrijheid: ‘Het is een fine line waar je op moet balanceren’

Dec 22, 2016 Bo van Geijn

Uit cijfers van Reporters Without Borders blijkt dat Nederland tweede staat op de Wereldwijde Persvrijheid Index. Voor ons lijkt het haast vanzelfsprekend, maar wat als de persvrijheid in je land niet zo vanzelfsprekend is? Renée van Heteren en Marc Bessems weten hoe het is om te werken in landen met een beperkte persvrijheid. De mediaredactie sprak met hen.

Het blijft iedere keer een afweging: kies je wel of niet voor een onderwerp. Het afgelopen jaar deed Renée samen met haar vriend verslag vanuit Colombia, Nicaragua, Oeganda en Thailand. Toen de Thaise koning op 13 oktober overleed was het voor Renée duidelijk: er moest een verhaal komen. Een van de ideeën was een reportage over het Red Light District: “Iedereen zei dat we dat echt niet konden doen. Je kunt daar niet rondlopen met zo’n microfoon. We moesten een interview doen met iemand achter een gordijn in een afgesloten ruimte. Kort daarvoor kwam er een agent in burger langs in dat café. Dat zijn wel situaties waarvan je merkt oke, het is hier minder vrij.”

Niet alleen Renée komt in situaties terecht waarbij ze minder vrij is als journalist. Ook Marc merkt dat hij niet altijd zijn werk kan doen. Hij is Latijns-Amerika correspondent voor de NOS. Zijn standplaats is Brazilië maar hij heeft heel Latijns-Amerika onder zijn hoede. Anderhalf jaar geleden was hij in San Pedro Sula. Op dat moment werd de stad uitgeroepen tot de gevaarlijkste stad ter wereld. Daar kan je dus niet zomaar rondlopen met je camera. “Ik heb daar bijvoorbeeld een interview gehouden met iemand in zijn eigen huis, in een wijk waar bendes de baas zijn. Hij durfde niet met mij gezien te worden. Hij durfde bijna niet met me te praten, hij fluisterde. Hij wilde niet herkenbaar in beeld. Niemand op straat wil dat je hem gaat interviewen. Op die hele simpele manier voel je dat er angst is. 


                                                             
(Hoe hoger de staaf, hoe lager de persvrijheid. Bron: Reporters Without Borders. World Press Freedom Index 2016)

‘Gewoon’ verslag doen

De dreiging van geweld is een van de kanten aan de beperkte persvrijheid in Latijns-Amerika. Daarnaast heeft Marc te maken met wetten die moeten voorkomen dat de goede naam en de eer van een politicus worden besmeurd. Van de overheid mag hij over het algemeen zijn gang gaan. Alleen in Cuba, Venezuela en Nicaragua heeft hij problemen gehad door de vrijheidsbeperkingen die vanuit de overheid worden opgelegd. Daar is een visum nodig om aan het werk te gaan.

Ondanks de beperkingen willen beiden niet helemaal buigen voor wetgeving of politiek gevoelige onderwerpen. “Ik wil verslag doen van wat er is gebeurd hier en ik wil de dingen kunnen benoemen. Ik werk voor de Nederlandse media natuurlijk en niet voor de media hier. Dus ik wil wel gewoon eerlijk en objectief verslag doen. Het is een fine line waar je op moet balanceren om te voorkomen dat je in de problemen komt,” vertelt Renée.

Maar dat het opletten blijft is duidelijk. Bij de BBC in Thailand zijn onlangs nog invallen geweest omdat ze dingen hadden gepubliceerd waar de overheid het niet mee eens was. En in Mexico zijn er aanvallen geweest op krantenredacties. Die kranten hebben vervolgens minder nieuws gebracht en details gegeven over drugsmoorden die in de stad gebeuren. “Ik vind het afgrijselijk dat er in delen van Latijns-Amerika tegenwoordig zoveel problemen zijn met collega’s die worden vermoord en worden bedreigd in hun werk. Dat sommige media besluiten om dan maar minder te melden over een bepaald onderwerp vind ik een zorgwekkend iets,” zegt Marc daarover.

Image Credits: Reporters Without Borders.