Internationaal

Anonimiteit redt je leven

Dec 22, 2016 Dominique Dirkx

“Ik ben heel erg bang, ze kunnen mij vermoorden.” Dat zijn de woorden van een anonieme journalist uit het Midden-Oosten. Voor zijn eigen veiligheid publiceert hij onderzoeken onder een andere naam. In Arabische oorlogslanden komt het steeds vaker voor dat journalisten anoniem publiceren. Mediaredactie sprak met een anonieme journalist: “Het is mijn baan.”

Door een wet in zijn land mag de anonieme journalist niet zomaar schrijven over mensen die een status en veel macht hebben, zoals de president of belangrijke zakenmannen. Hij deed drie onderzoeken bij de organisatie Arab Reporters for Investigative Journalism (ARIJ) en publiceerde de uitkomsten op de website onder een valse naam. “Het is moeilijk om niet over je verhalen te praten”, zegt de Arabische journalist. “Ik kan het tegen niemand zeggen want ik wil mijzelf niet in gevaar brengen en ook de ander niet.” Tijdens zijn eerste onderzoek ontdekte hij dat de rijke broers Shaher en Abduljalil Abdulhak uit Jemen, twee belangrijke zakenmannen, zich schuldig maakten aan corruptie. “Ik nam mijn broer in vertrouwen en vertelde hem waar ik mee bezig was. Hij smeekte mij om te stoppen met het onderzoek en dat beloofde ik hem, maar ik ben natuurlijk wel doorgegaan. Ik moet wel. Het is mijn baan.”

Stijging
“De afgelopen drie jaar is er een stijging in het aantal anonieme journalisten in het Midden-Oosten”, zegt journaliste Rana Sabbagh, directeur van de organisatie Arab Reporters for Investigative Journalism (ARIJ). “Dat heeft te maken met oorlogen en ook met IS. Journalisten die daar negatieve dingen over schrijven zijn niet zeker van hun leven.”

Journalisten kunnen worden opgepakt of worden zelfs vermoord voor de dingen die ze openbaren

In 2005 richtte Rana Sabbagh de organisatie op om zich in te zetten voor journalisten in verschillende landen als Jemen, Libanon, Syrië en Jordanië. “In de landen waar wij voor opereren, hebben journalisten te maken met machtige politici en organisaties. Vaak is er ook censuur. Het is voor hen té gevaarlijk om hun naam erbij te vermelden.” Sabbagh vindt de veiligheid van de journalist belangrijker dan het vermelden van de naam van de journalist. “Journalisten kunnen worden opgepakt of worden zelfs vermoord voor de dingen die ze openbaren.”

Veiligheid staat bovenaan
Het is daarom belangrijk om zeker te weten dat de informatie die je naar buiten brengt ook daadwerkelijk klopt. “Binnen onze organisatie checken we alle feiten”, zegt Sabbagh. “Lezers kunnen ervan uitgaan dat de informatie klopt. Het komt natuurlijk wel voor dat mensen het verhaal niet geloven, maar dat weerhoudt de journalist niet om het anoniem of onder een valse naam te publiceren. Het is belangrijk dat de mensen dit verhaal kunnen lezen, maar de veiligheid van de journalist staat bovenaan. We hebben een onderzoek eens afgeblazen, omdat de informatie die naar boven kwam echt te risicovol was om te publiceren.”

Voor sommige journalisten is het moeilijk om zijn of haar identiteit geheim te houden. “Het is lastig als je hard heb gewerkt en je vervolgens niet wordt erkend”, legt Sabbagh uit. De anonieme journalist is het daarmee eens, maar vindt het niet belangrijk genoeg om daar lang bij stil te staan. “Mijn doel is om het verhaal rond te krijgen en om het te vertellen aan mensen. Dat is voor mij voldoende.”