N&A

“Een commentator moet aan dezelfde eisen voldoen als de scheidsrechter”

Apr 15, 2016 Aron van Peer

De meeste mensen zullen bij het kijken van een voetbalsamenvatting of livewedstrijd letten op de spelers en de scheidsrechter. Toch is er nog een derde partij die een belangrijke rol speelt: de commentator. Wat is een goede commentator en hoe word je het? We spraken erover met twee echte kenners.

Door Aron van Peer

Een commentator is dan misschien niet zo opvallend als de spelers en de scheidsrechter, maar een wedstrijd zonder commentaar is nogal saai en niet sfeervol. Eigenlijk is een journalist die de wedstrijd verslaat niet weg te denken bij voetbal op tv. Arno Vermeulen is chef voetbal en commentator bij de NOS en weet dus als geen ander wat belangrijk is voor een commentator.

“Spelinzicht, goed taalgebruik en een aangename stem zijn belangrijk. Maar het allerbelangrijkste is dat je een goede journalist moet zijn.” Volgens Vermeulen wordt er vaak gedacht dat dit bij sport niet zo belangrijk is, maar dat is het dus wel. “Je moet het nieuws kunnen volgen, relevante informatie kunnen herkennen en daar gedoseerd mee omgaan. Hoe meer eigenschappen je hebt van een goede journalist, des te beter je als commentator bent.”

Onopvallend
De opleiding journalistiek is dus geen overbodige luxe als je commentator wilt worden. Vincent Schildkamp maakte de opleiding weliswaar niet af, maar heeft wel succes in de sportjournalistiek. Schildkamp is commentator bij FOX Sports en krijgt dit seizoen regelmatig topduels uit de Eredivisie toegewezen. Volgens de commentator, die al zo’n zestien jaar in het vak zit, moet je kundig vertellen wat er op het veld gebeurd.

“Je moet niet alleen vertellen wie er aan de bal is, maar ook hoe een wedstrijd zich ontwikkelt.” Het laatste wat je volgens Schildkamp moet doen is de show willen stelen met flauwe grappen. “Eigenlijk moet je aan dezelfde eisen voldoen als de scheidsrechter. Je moet niet opvallen. Dat is mijn persoonlijke mening, maar er zijn vast collega’s die daar anders over denken.”

Een goed voorbeeld van zo’n collega is Sierd de Vos, die tijdens zijn commentaar veel anekdotes en grappen vertelt. “Sierd is ontzettend goed voorbereid, dat druipt er van af. Hij weet echt alles over de spelers en de wedstrijd, dat is erg knap. Alleen vind ik dat hij bij een grote wedstrijd als Barcelona – Real Madrid soms door kan slaan in het geven van al die informatie aan de kijker.” Schildkamp vind dat je op bepaalde momenten de wedstrijd de boventoon laten voeren. Al wil dat niet zeggen dat hij De Vos geen goede commentator vind. “Dat is absoluut geen diskwalificatie naar Sierd. Bij minder interessante wedstrijden kan ik me negen van de tien keer kostelijk vermaken met Sierd als commentator.”

Klik hier voor één van de verhalen van Sierd de Vos tijdens Atletico Madrid – Real Madrid.

Mening
De taak van de commentator is om neutraal verslag te doen van een wedstrijd. In de praktijk is het echter bijna onmogelijk om je mening niet te geven als commentator. Maar dat is volgens Arno Vermeulen helemaal niet erg. “Als een commentator zijn mening nooit geeft, zou het doodsaai zijn. De kijker hoeft het er ook niet per se mee eens te zijn. Met enige regelmaat mag je best je mening geven en misschien zelfs een beetje eigenwijs zijn.”

Ook Schildkamp vindt dat je in sommige situaties best je mening kunt geven. “Maar als ik mijn mening geef, probeer ik het subtiel te doen. Als ik een speler niet goed genoeg vind voor de Eredivisie, ga ik dat niet vier keer per wedstrijd zeggen en die jongen helemaal afbranden. Maar in spelsituaties zal ik dan wel zeggen ‘hier schiet hij net te kort’ of ‘hier had hij meer uit moeten halen’. Dan zeg ik eigenlijk hetzelfde, alleen iets subtieler.”

Er zijn ook momenten in een wedstrijd waar je simpelweg niet onder de mening van de commentator uitkomt. Zoals bij een discutabel duel in de zestien. Wel of geen penalty? “In zo’n geval geef ik zeven van de tien keer direct mijn mening. Soms twijfel ik en dan mag je die twijfel ook best laten merken aan de kijker”, aldus Schildkamp.

In de afgelopen speelronde van de Eredivisie was Schildkamp de commentator van dienst bij de wedstrijd FC Twente – Feyenoord. In die wedstrijd was er een discutabel duel tussen Ziyech en Nelom in de zestien dat ook bij de commentator van FOX Sports voor twijfel zorgde. “Omdat ik in eerste instantie ook niet zeker wist of het een penalty was zei ik: ‘Zoekt Ziyech nu vooral het contact met Nelom of is het andersom?’. Ik wachtte de herhaling af en trok toen mijn conclusie: geen strafschop.”

Bekijk hier de samenvatting van FC Twente – Feyenoord met het commentaar van Vincent Schildkamp.

Hoe word je commentator?
Volgens Arno Vermeulen moet een commentator een goede journalist zijn. De meeste commentatoren hebben dan ook journalistiek gestudeerd. “Wij komen eigenlijk veel via de mensen die we al in dienst hebben uit bij nieuwe commentatoren. Het gebeurt regelmatig dat iemand die als verslaggever bij de NOS werkt, later pas commentator wordt.” Ook worden er doormiddel van stages nieuwe talenten gevonden. “Als iemand echt goed is, dan valt hij toch al snel op”, aldus Vermeulen.

Ook Vincent Schildkamp geeft aan dat er als stagiair heel wat te halen valt in de sportjournalistiek. “Veel commentatoren bij FOX Sports zijn via hun stage op de sportredactie uiteindelijk commentator geworden. Als je het tijdens je stage goed doet en na je studie aanklopt voor een baan, is de kans groot dat je met een tijdelijk contract kunt beginnen.”

Plezier
Het vak van voetbalcommentator is volgens de FOX-commentator meer dan de moeite waard. “Het leukste is dat als ik naar een stadion rijd, ik geen idee heb wat er gaat gebeuren. Je kunt je ontzettend verheugen op een topwedstrijd die enorm tegenvalt. En aan de andere kant verheug je je wel eens minder op een wedstrijd als NEC – De Graafschap, maar dat wordt dan 4-4 bijvoorbeeld. Je weet van te voren niet wat je kunt verwachten. En daarom rijd ik altijd met plezier naar de stadions toe.”

“Het lot van een commentator is wel een beetje dat je niets hoort als je het goed doet. En als je het niet goed doet, krijg je alles over je heen”, stelt Schildkamp. “Als Nederland verliest, is de commentator van dienst ook slecht. Als Nederland wint dan kun je eigenlijk al niets verkeerd doen, zo is het nu eenmaal.”

Via Twitter is het makkelijk om kritiek te hebben op commentatoren, al kan Schildkamp daar prima tegen. “Als ik in de klassieker zeg dat Ajax veel beter is dan krijg ik reacties van Feyenoordfans dat ik een Ajaxpyjama heb, en andersom ook. Maar eerlijk gezegd boeien die reacties me niets. Ik geef mijn commentaar en mening naar eer en geweten. Het maakt me echt niet uit wie er wint, als er maar een beetje leuk gevoetbald wordt.”