Ieder jaar wordt een handjevol presentatoren genomineerd voor het beste televisie-interview, oftewel de Sonja Barend Award. Zo ontvingen Jeroen Pauw, Coen Verbraak en Mariëlle Tweebeeke de felbegeerde prijs voor hun optredens. Maar wat maakt een interview nou zo goed?

Coen Verbraak en Rijkman Groenink
Verbraak interviewde de oud-topman van ABN Amro, Rijkman Groenink, over de enorme bonus die hij meekreeg bij zijn ontslag, namelijk zo’n 26 miljoen. Onder het mom van ‘zijn bankiers gewetenloze graaiers’ ging het interview van start. Zo’n tien minuten was dit ook de leidraad van het gesprek. Verbraak probeert in het interview Groenink neer te zetten als een graaier. Zijn doel is duidelijk, hij gaat er vol in en vraagt op de man af. Verbraak stuurt het interview en onderbreekt Groenink meerdere keren. Hij lokt de bankier uit de tent. Uiteindelijk lukt dat ook als Groenink emotioneel reageert op de vraag ‘bent u een graaier’ van Verbraak.

Het morele dilemma speelt een grote rol tijdens het interview. ‘Is iemand zoveel geld waard?’, vraagt Verbraak onder andere aan Groenink. Ook is er bij de vraagstelling elke keer de reactie van Groenink te zien in de montage. Doordat het geen ruw interview is, maar materiaal van drie uur waarin geknipt is, lijkt het interview één groot vragenvuur.

Tweebeeke en Oerlemans
Producent Reinout Oerlemans, chirurg Jaap Bonjer en bestuurder Erik Mulder van het VUmc zaten in de uitzending Nieuwsuur rondom het uitzenden van het programma 24 uur tussen leven en dood. In het VUmc werden door Eyeworks ongevraagd opnames gemaakt van behandelde patiënten voor een televisieprogramma. Daarmee kwam de privacy in het geding. Ondanks de commotie omtrent het programma 24 uur tussen leven en dood werd het twee weken eerder uitgezonden dan gepland.

De geïnterviewden zaten letterlijk op het strafbankje bij Tweebeeke. Zij werden aan de tand gevoeld over het meekijken door medewerkers van Eyeworks. Daarnaast werden er ook beelden uitgezonden van een aantal ontevreden patiënten waarvan opnames waren gemaakt. De presentatrice van Nieuwsuur was duidelijk in haar bedoelingen en weerlegde ieder argument van Oerlemans, Bonjer en Mulder. Ook krijg je als kijker medelijden met de benadeelde patiënten door de video’s die werden uitgezonden naast het interview. Dit diende als voer voor Mariëlle om het vuur te openen op Oerlemans en consorten. De vragen waren scherp en deels gekleurd. Mariëlle haar mening komt duidelijk naar voren in de uitzending, door haar continue onderbrekingen en insinuerende vragen. Ze stelde lange vragen, mede omdat zij elke keer moest onderbouwen waar de kwestie om ging die de geïnterviewden ontweken.

https://www.youtube.com/watch?v=YIKvRtzdCEc

Pauw en Timmermans
Frans Timmermans zat aan tafel bij Jeroen Pauw naar aanleiding van de MH17-ramp. De speech die Timmermans hield in de EU-raad was één van de gespreksonderwerpen tijdens het interview. De politicus vroeg tijdens zijn speech af wat er door het hoofd ging van de mensen voordat het vliegtuig neerstortte. Pauw wees Timmermans op een onjuist beeld; de mensen in het vliegtuig hadden immers niets gemerkt van de aanslag, was eerder te lezen in het rapport over de ramp. Timmermans kon zich niet inhouden en verklapte dat er iemand was gevonden met een mondkapje. Daarmee onthulde hij feiten uit het onderzoek die nog niet eerder naar voren waren gekomen. Een dag later bood hij dan ook zijn excuses aan.

Pauw had naar mijn idee minder het doel om de geïnterviewde aan te vallen en hem te wijzen op zijn gedrag ten opzichte van Tweebeeke en Verbraak, die duidelijk lieten doorschijnen dat ze het handelen van hun interviewkandidaten niet verantwoord vonden. Pauw is mild en vraagt naar de ervaringen van Timmermans. Hij praat meer over het onderwerp en vraagt minder op de man af. Tot hij rond de zevende minuut verrassend uit de hoek komt. Door Pauws aanname laat de politicus zich uit de tent laat lokken. Echter doet Pauw weinig met die onthulling en houdt hij vast aan zijn vooraf opgestelde vragen. Daarna is Timmermans vooral aan het woord en verkondigt hij hoe goed Nederland heeft gehandeld na de ramp.

https://www.youtube.com/watch?v=JNcLv9W9mBA

Kort en pittig
Bij twee van de drie geanalyseerde interviews worden er veel vragen gesteld. Ze worden op de man af en met een veroordelende ondertoon gesteld. In het programma Kijken in de Ziel zijn de vragen kort op elkaar. Bij de open gesprekken zijn merendeel van de vragen ook kort. Alleen is er door het open gesprek meer sprake van discussie en argumentatie waardoor de vraagstelling soms wat langer duurt. Verbraak en Mariëlle onderbreken hun interviewkandidaten vaak en sturen het gesprek. Bij Pauw wordt de onthulling gedaan met een aanvallende vraag. Hoewel ook de onkunde van Timmermans aanleiding is voor de Sonja Barend Award die op naam van Pauw is komen te staan. Hij mag hem best door tweeën hakken en de helft van het beeldje op de kast bij Timmermans zetten.

De winnende interviews zijn rechttoe rechtaan gesprekken waarin er een onthulling wordt gedaan of waar de maatschappelijke kwestie voor discussie zorgt. Als journalist ben je onafhankelijk en objectief, maar om voor een Sonja Barend Award in aanmerking te komen kun je die waarden beter in de ijskast leggen. Het veroordelen van het gedrag van interviewkandidaten is een manier om succes te hebben. Verbraak veroordeelt het ‘grote graaien’ van Rijkman Groenink. Hij gaat ervan uit dat de maatschappij dit veroordeelt en zegt zelfs dat Groenink hiermee ‘op het strafbankje van geschiedenis heeft plaatsgenomen’. Maar vindt de gehele maatschappij dat ook of alleen de media? Hadden we allemaal niet die miljoenen in onze zak gestoken?

Het interview van Nieuwsuur is ook gekleurd. Er is daarnaast minder sprake van wederhoor, want vooral de tegenstanders en slachtoffers worden aan het woord gelaten in de filmpjes. Alleen bij Pauw is er sprake van objectiviteit. Maar daar heeft het optreden van de interviewer een minder grote rol dan de geïnterviewde die een onthullende uitspraak doet. Hoewel we Pauw daar enigszins mee tekort doen. Hij won eveneens de prijs twee jaar geleden voor het beste tv-interview door zijn gesprek met PVV’er Fleur Agema. Dé tip voor een winnend interview? Houd het lekker kort, stuur waar nodig en neem het niet zo nauw met de journalistieke waarden. Zonder mening kom je nergens natuurlijk!