Tech & Innovatie

Poppenkast op tv, erg of niet?

Apr 06, 2016 Manon van Maurik

Wist jij dat je regelmatig voor de gek wordt gehouden als je naar je favoriete tv-programma kijkt? Is een praatprogramma wel helemaal spontaan?  Misschien niet, maar is dat erg? Tv-wetenschapper Maarten Reesink vindt het niet zo verkeerd dat we niet alles te weten komen.

“Het is een grote circusact”, noemt Raoul Heertje het. Hij is de oprichter van de Comedytrain en daarnaast bekend van Dit was het nieuws. Volgens hem draait het altijd om de vorm. De inhoud wordt er later bij verzonnen.

“Je wordt geleefd door het programma”
Ook een ex-kandidaat van Idols vindt het een vorm van voor de gek houden. Ze wil niet met haar naam vermeld worden omdat dit tegen de ‘regels’ van de programma’s is. “Er wordt ontzettend veel gestuurd in zo’n programma. Als je het bijvoorbeeld eng vindt, is er iemand bij je om dat gevoel te versterken. Het liefst hebben ze dat je een traantje laat vallen. Dat heeft het voor mij wel verpest. Het gaat er niet om hoe goed je kan zingen, maar om wat voor type je bent. Je wordt als een soort product in een fabriek behandeld.” De hele setting wordt bepaald door het programma volgens haar. “Toen ik klaar was met mijn auditie gaf mijn vriendin mij een knuffel. Dit moest uiteindelijk drie keer opnieuw gedaan worden. Dan is het toch niet meer spontaan? Je mag niks meer zelf bepalen, je wordt geleefd door het programma.”

Niet alles is interessant
Tv-wetenschapper Maarten Reesink vindt het niet zo verkeerd dat we niet alles te weten komen. “Neem een talkshow. Er zijn een heleboel voorgesprekken voor zo’n uitzending. Ik denk niet dat je alles wat hier wordt besproken wilt weten. Het is gewoon niet interessant.” Maar als daardoor het gesprek in een bepaalde richting wordt geduwd is het toch wel belangrijk dat je dit weet als kijker? “Als er afspraken worden gemaakt dat bepaalde onderwerpen bijvoorbeeld niet besproken mogen worden, zou ik dit wél willen wPauw_en_Wittemaneten ja. Dit beïnvloedt namelijk het gesprek.”

Raoul Heertje beschrijft dit als volgt in zijn boek. “Als ik naar het Buitenhof kijk en er zit een minister, dan denk ik dat ik naar een minister kijk die antwoord geeft op wat hem gevraagd wordt. Maar eigenlijk kijk ik naar een theatervoorstelling. Want het echte gesprek is al geweest, namelijk met de voorlichter van de minister. De interviewer weet al voor 95 procent wat de minister gaat zeggen. Maar dat gesprek bepaalt wél hoe ik vervolgens over een bepaalde situatie ga denken.”

TV Makelaar
Wel eens naar het programma TV Makelaar (RTL4) gekeken? Daar komt zelfs acteerwerk bij kijken! Dagblad Dag onthulde dat gedeeltes van het programma nagespeeld worden. Presentator Sybrand Niessen vertelde aan een koppel dat hij een koper voor hun huis had gevonden, maar in werkelijkheid was het huis al verkocht door hun eigen makelaar. “Het enige dat we in dit geval hebben gedaan, is het verhaal naspelen om de kijker te laten zien hoe je een huis kunt verkopen”, legt eindredacteur van TV Makelaar Jeanne Pelleboer aan de Mediacourant uit.

Ik heb HET nog nooit gedaan
In September 2014 kwam ook al naar voren dat het programma ‘Ik heb HET nog nooit gedaan’, waarin maagden op zoek gaan naar een bedpartner, ook deels geacteerd is. Zo vertelt een deelnemer aan de Volkskrant: “Eigenlijk alles was fake. Op elke locatie waar we kwamen was er een verhaal uitgedacht.” Een echte date kun je het ook niet noemen. “Er werd gesuggereerd dat we elkaar onlangs hadden ontmoet. Maar ik kende haar al jaren. Ik deed mee om haar op haar gemak te stellen”, vertelt hij.

Niet gewild?
Ook het programma Heerlijk Eerlijk Heertje van Raoul Heertje brengt nepperijen op tv naar boven. “Ik vind het goed dat journalisten blijven proberen om dit aan het licht te brengen. Het is soms ook goed dat dingen die echt niet kloppen boven water komen. Maar kijk nou zelf. De kijkcijfers liegen er niet om. Het wordt niet bekeken door de Nederlanders. Ze willen het blijkbaar gewoon niet zien. Als het eindproduct maar goed is”, vertelt Reesink.

Dus eigenlijk passen de programma’s zich aan de wensen van de kijker aan? Ook al worden ze hierdoor voor de gek gehouden? “Misschien wel ja. Maar dat toneelstukje, is dat een probleem? Voor wie is het dan een probleem? Ik denk namelijk dat het niet zoveel uitmaakt. Het publiek wil niet alles weten, ze willen gewoon tv kijken.”

Volgens Heertje zou het wel beter zijn als we ons wat minder zouden houden aan die afspraken. “Formats zijn er uit angst voor eigen posities en uit angst voor stiltes op tv. Ze zijn er om te voorkomen dat het misloopt. Maar wanneer heb je een leuker feest: als het precies hetzelfde verloopt als het vorige feest, of als er ineens iemand op tafel gaat dansen? Zonder formats is alles spannender en leuker.”