MH17-anatoom George Maat sleept RTL Nieuws voor de Raad voor de Journalistiek. Na een uitzending van het programma kreeg hij veel onterechte kritiek. Nu wil hij excuses van RTL voor hemzelf en de nabestaanden.

 

RTL Nieuws zond in april heimelijke audiofragmenten uit van een college aan de Universiteit van Maastricht. Maat, die deel uitmaakte van het identificatieteam rondom MH17, was daar te gast om te spreken over het identificatieproces voor een groep studenten gezondheidswetenschappen. Daarbij gebruikte de onderzoeker foto’s van verminkte lichamen en lichaamsdelen van de slachtoffers.

 

Ophef en ontslag
Daarnaast vertelde Maat de studenten over zaken die deel uitmaakten van het lopende strafrechtelijke onderzoek. Zo sprak hij over een raket die MH17 neerhaalde, terwijl de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, die de oorzaak onderzocht, daar nog geen officiële uitlatingen over had gedaan. Na de uitzending van RTL Nieuws ontstond veel ophef. Uiteindelijk zette minister Van der Steur van Veiligheid en Justitie Maat uit het identificatieteam. Onterecht, bleek uit een politieonderzoek. Er waren geen duidelijke richtlijnen voor het tonen van foto’s van identificaties bij lezingen. Na bijna negen maanden kreeg Maat op 14 januari excuses aangeboden van de minister.

 

Maat wil sorry horen
De excuses van Van der Steur zijn echter niet genoeg voor Maat. Nu stapt hij naar de Raad voor de Journalistiek in de hoop ook sorry van RTL Nieuws te horen. “Ik vind het onbehoorlijk hoe RTL gehandeld heeft”, zei Maat in augustus bij Jinek. “Ten eerste was die lezing echt voor studenten. Die journalisten zijn heimelijk binnen geglipt door zich voor te doen als iets wat ze niet zijn. Ten tweede hebben ze daarmee onnodig bij de nabestaanden een helende wond weer opengetrokken waardoor het langer gaat duren dit verlies te verwerken.” Halverwege januari gaf Maat in het radioprogramma Langs de Lijn en Omstreken dan ook aan dat RTL Nieuws in eerste instantie excuses moet maken aan de families van MH17-slachtoffers.

 

Ook voor zichzelf wil Maat excuses horen van RTL Nieuws. “Met als doel nieuws te halen hebben deze journalisten de lezing bijgewoond door te doen alsof ze studenten waren”, zei hij in Langs de Lijn en Omstreken. “Uit alle informatie die gegeven is, hebben zij zelf het een en ander gepikt voor – in mijn ogen – publiciteitsredenen.” Daarnaast vindt de onderzoeker dat het programma inbreuk heeft gemaakt op de academische vrijheid. Daarmee doelt Maat op de vrije gedachtenuitwisseling tussen docenten en studenten binnen een collegezaal. “Als dat niet meer kan, is er geen vrijheid meer in de collegezaal. Niemand durft meer iets te zeggen als je er rekening mee moet houden dat het wordt opgenomen en gepubliceerd”, zei Maat in het blad Medisch Contact.

 

Maatschappelijk belang was doorslaggevend
Begin januari blikte Pieter Klein, adjunct-hoofdredacteur van RTL Nieuws, in zijn column terug op de handelswijze van het programma met betrekking tot Maat. Daarin vertelt hij dat er veel tijd besteed is aan het besluiten wat wel en niet gepubliceerd zou worden, het doen van onderzoek en het toepassen van hoor en wederhoor. “Doorslaggevend was de nieuwswaarde, vanwege het maatschappelijke belang dat in de zaak gelegen was. Nabestaanden van MH17 wisten niet, zo kort na de ramp, dat dergelijke lezingen werden gehouden en dat ook fotomateriaal werd getoond.” Daarnaast duidt Klein ook op het feit dat er geen duidelijke richtlijnen binnen het team bestonden over wat wel en niet geoorloofd was.

 

De redactie van RTL Nieuws heeft zich naderhand wel afgevraagd of ze daadwerkelijk zorgvuldig genoeg gehandeld hebben en of de geheime opname rechtvaardig was. “Wij meenden – en menen – nog steeds van wel, omdat de zaak tot nieuwe richtlijnen en afspraken heeft geleid over, zoals dat heet, ‘educatie van vakgenoten’”, zo stelt de adjunct-hoofdredacteur in zijn column. Voortaan moet namelijk in een meer besloten gezelschap worden gesproken en is de toestemming van nabestaanden nodig voordat foto’s van identificaties bij lezingen gebruikt mogen worden.

Tijdige verantwoording voordelig voor RTL?
Wat er met de klacht van Maat gaat gebeuren is nog niet duidelijk, maar volgens voorzitter Folkert Jensma van de Raad voor de Journalistiek heeft RTL sowieso een ding goed gedaan. “Wat al meteen helpt is tijdige verantwoording”, schreef hij in zijn column naar aanleiding van de klacht. “RTL Nieuws legde destijds vlot uit waarom het undercover de lezing van Maat bijwoonde en geheime audio-opnamen maakte. Ook de afweging rondom het nieuwsbericht dat eruit voortvloeide werd snel openbaar gemaakt.”

Image Credits: Foto cc: vfuthser.