DWDD-presentator Matthijs van Nieuwkerk. Foto: Paulbank, Wikpedia.

Afgelopen dinsdag besloot De Wereld Draait Door vaste gast Sywert van Lienden weer eens uit te nodigen om over de aanrandingen in Keulen te praten. De politiek commentator en oud-columnist van HP/De Tijd ging echter gruwelijk in de fout door een onderzoek verkeerd te interpreteren. Is het wel verstandig als talkshows moeilijke onderwerpen laten duiden door vaste gasten, en niet door deskundigen?

Van Lienden haalde het onderzoek ‘Zedendelinquentie en etniciteit’ van Anton van Wijk en Arjan Blokland aan, maar las het verkeerd en overdreef daardoor het aantal allochtonen dat verdacht wordt van zedendelicten. Een dag later ging hij door het stof en was Leo Lucassen, hoogleraar Migratiegeschiedenis aan de Universiteit van Leiden en directeur van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, te gast om de situatie te duiden.

Toen Van Nieuwkerk vroeg wat Nederland aan de wetenschap had in deze discussie, legde Lucassen uit dat het vluchtelingendebat te ongenuanceerd wordt gevoerd. “We moeten feiten van fictie onderscheiden. Het is goed om rustig te kijken naar wat nu een enorme hype geworden is. We willen niet wegkijken, we willen het juist begrijpen.”

Lucassen heeft het goed gezien. Te vaak nodigen talkshows als DWDD, Pauw en RTL Late Night twee radicale tegenpolen uit, die met elkaar in discussie gaan. De middengroep wordt op deze manier niet vertegenwoordigd. Tijdens een gastcollege op de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg verwoordde Jean-Pierre Geelen, tv-recensent van de Volkskrant, het duidelijk. “Ik vind dat mensen uit een oorlogsgebied die vrezen voor hun leven hier moeten worden opgevangen. Maar ik begrijp ook dat wij niet in ons eentje iedereen onderdak kunnen bieden. En ik denk dat de meeste Nederlanders er zo over denken. Maar dat standpunt komt zelden aan bod op televisie.”

Dit lijken de redacties van De Wereld Draait Door en Pauw echter niet door te hebben. Fidan Ekiz, tafeldame tijdens de bewuste DWDD-uitzending met het ‘moment of shame’ van Van Lienden, ziet namelijk alleen de extreme standpunten. “Nederland is echt opgedeeld in mensen die voor de komst van vluchtelingen zijn, en het kamp-Wilders dat dat niet wil.” Zo lijkt het inderdaad voor veel mensen, omdat alleen rabiaat-rechts en -links zichtbaar zijn in de media.

Ook nodigen praatprogramma’s dezelfde gasten uit, zonder dat zij betrokken zijn of verstand hebben van de onderwerpen waarover gesproken wordt. Peter R. de Vries, Ad Visser en Van Lienden zijn graag geziene gasten. Het is begrijpelijk dat bekende gezichten en extreme standpunten voor meer kijkers zorgen, maar het leidt regelmatig tot feitelijk onjuiste uitspraken.

Op deze manier wordt het publiek niet goed geïnformeerd, iets dat toch het doel van journalistiek zou moeten zijn. In plaats van het genuanceerd duiden van feiten, zorgen talkshows er op deze manier voor dat mensen met extreme standpunten nog verder worden gevoed door radicale extremisten en foute uitspraken als die van Van Lienden.

Natuurlijk zijn hoogleraren en andere experts ook subjectief, maar zij zullen eerder geneigd zijn om hun standpunt te onderbouwen met feiten en onderzoeksresultaten. Op deze manier komen er nog steeds mensen met verschillende standpunten aan het woord, maar gebeurt dit op basis van feiten in plaats van populistisch geklets en foute uitspraken. Hopelijk wordt 2016 niet het jaar van de radicale extremen, maar van de radicale talkshownuance.