N&A

‘Privacyrisico’s Nederlandse journalisten zijn groot’

Oct 16, 2015 Stern de Pagter

Met de mogelijke uitbreiding van bevoegdheden van de AIVD wordt het als journalist nóg belangrijker om zorgvuldig om te gaan met je data. Maar volgens expert van burgerrechten op internet Daphne van der Kroft (Bits of Freedom) is voor sommige journalisten ‘de kans heel groot dat je nu ook al wordt afgetapt’.

Momenteel ligt er een voorstel voor wettelijke bronbescherming voor journalisten op tafel, maar of dat genoeg bescherming zal bieden is nog maar de vraag. Begin september werd duidelijk dat de AIVD onterecht advocaten heeft afgeluisterd. Correspondenten in het buitenland moeten nog meer rekening houden met overheidsbemoeienis, zoals het conflict tussen Frederike Geerdink en de Turkse overheid laat zien.

“Ik denk dat de NVJ heel kritisch is over privacyschendingen in Nederland, maar dat individuele journalisten niet bewust genoeg zijn van technische mogelijkheden om hun privacy én die van hun bronnen te beschermen”, aldus Daphne van der Kroft van burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom, gespecialiseerd in internetvrijheid. Daarnaast is Van der Kroft van mening dat opleidingen goed moeten voorlichten: “In deze digitale tijd is het absoluut een must dat opleidingen hier aandacht besteden aan privacy en het beschermen ervan. En dan niet alleen een klein beetje achtergrond, maar ook gewoon praktische tips over het installeren van bepaalde programma’s of het toepassen van versleuteling.”

Leestip: Privacytips voor de mobiele journalist

Erdfunkstelle_Raisting_3

Aftappen

Nederland gebruikt relatief veel telefoontaps. Volgens Van der Kroft is het moeilijk om aantallen te noemen, omdat de Nederlandse veiligheidsdiensten daar zelf erg geheimzinnig over doen. Minister Plasterk heeft een wetsvoorstel gemaakt ‘waarin zou staan dat geheime diensten nog veel breder mogen tappen’, aldus Van der Kroft. “Dus bijvoorbeeld iedereen die contact heeft met Syrië.”

Volgens de woordvoerster is dat risico er nu ook al. “Stel: je schrijft een stuk over een radicale imam en je hebt contact met diegene, dan is de kans echt heel groot dat je nu ook al wordt afgetapt.” Van der Kroft legt uit dat het dan niet enkel gaat om telefoontaps, maar ook om onder ander e-mail- en Whatsappverkeer. De woordvoerster verwacht dat dat niet alleen invloed heeft op onderwerpkeuze van journalisten, maar ook op klokkenluiders die niet meer naar buiten durven te treden. “Op het moment dat journalisten, advocaten, bronnen en klokkenluiders hun taak niet meer kunnen vervullen, wordt het steeds moeilijker om je vrij te bewegen.”

Voor advocaten zou er momenteel worden gekeken naar de mogelijkheid voor inlichtingendiensten om hen uit het materiaal te filteren. “De advocatuur is tenslotte een beschermd beroep. Voor journalisten is dat moeilijker omdat journalistiek een vrij beroep is.”

 

Bewustwording

Volgens Van der Kroft is er naast kennis van de techniek, meer bewustwording nodig, zoals het gebruik van verschillende wachtwoorden of het niet standaard bij iedere Tweet meesturen van je locatie. “We moeten nog leren rekening houden met technologie. Tijdens de beginjaren van Facebook plaatsten heel veel mensen enorm gênante foto’s. We zijn langzaam aan het leren dat het allemaal niet zo veilig is als we dachten.”

Ondanks de problemen die Van der Kroft eerder schetste, is er voor Bits of Freedom dus ook ruimte voor positiviteit. “Mensen zijn echt steeds meer stappen aan het ondernemen om hun privacy te verbeteren. Daarnaast zie je ook dat er steeds meer ongemak is over hoe nou eigenlijk zit met online privacy. Waar mensen een paar jaar geleden nog zeiden ‘ik heb niets te verbergen’, merk je dat ze nu meer het gevoel hebben dat er iets niet klopt.”

 

Img_51614_critical-data-centre-at-uni-of-hertfordshire

Gevaarlijke infrastructuur

Toch zijn er voor Van der Kroft ook zorgen over de toekomst. “We zijn natuurlijk helemaal geen dictatuur en het gaat nu relatief best wel goed in Nederland. Tegelijkertijd zien we dat de druk vanuit het bedrijfsleven en de overheid om steeds meer gegevens te verzamelen gigantisch is. Dat wil niet zeggen dat je daarom een infrastructuur moet maken die wél riskant is. Als je dit soort systemen in werking stelt en er komt straks een partij aan de macht die minder netjes met dit soort dingen omgaat, dan staat alles al klaar om gebruikt te worden.”

“Je moet een systeem bouwen waarbij een overheid niet zomaar helemaal los kan gaan.” Volgens Van der Kroft is dat mogelijk door het te beperken tot gerichte taps en goed toezicht. Dat laatste is volgens Van der Kroft nu niet goed geregeld, omdat op dit moment de Tweede Kamer mag beslissen. “Daardoor wordt het een soort politiek spelletje en daar is dit te belangrijk voor.

Benieuwd naar wat je zelf kunt doen om je te beschermen? Lees hier onze privacytips.

Image Credits: Brown & Brown Insurance, Richard Bartz, Wikieditor243.