Dat de journalistiek in zwaar weer verkeert, wisten we al. Maar door de opkomst van adverentieblockers (nu ook op apple-producten) en een teruglopend aantal abonnees bij dagbladen, stapelen de problemen zich op. Dit zorgt ervoor dat de branche zich moet gaan vernieuwen, en moet gaan experimenteren met verdienmodellen.

Al jaren kampen vele dagbladen met problemen. Minder abonnees, redacties die gehalveerd worden en meer werkdruk voor het personeel. Dat zijn vooral gevolgen van de digitalisering van de samenleving en genoodzaakte bezuinigingen. Er moest gekeken worden naar nieuwe manieren om geld te verdienen. Alleen een papieren krant was niet genoeg. Alles online, dat is het motto. Artikelen online plaatsen die ook in de krant stonden de volgende dag. Maar dat dit niet het gewenste resultaat opleverde, was niet verrassend. Abonnees willen iets speciaals, want als ze iets op de site ‘gratis’ kunnen lezen, waarom dan een abonnement?

Dus moesten deze redacties op zoek naar nieuwe verdienmodellen. Freemium, advertorials en branded content: termen die we tot een aantal jaar geleden nog niet eens kenden. Tegenwoordig zijn ze niet meer weg te denken uit het medialandschap. Media moeten hier bewust van worden om te kunnen overleven.

De toekomst

Dit inspireerde het stimuleringsfonds voor de journalistiek (SvdJ) om eens naar de toekomst te gaan kijken. Samen met een onderzoeksbureau brachten zij vier  potentiele scenario’s uit, genaamd: journalistiek2025. Hierin worden, aan de hand van interviews met journalisten en experts, toekomstbeelden geschetst. Hoe ziet het medialandschap er over tien jaar uit? Mediaredactie sprak met Casper Wolfert. Hij is innovatie- en procescoördinator bij het fonds en heeft de site gerealiseerd. “Het doel van deze scenario’s is om journalisten te inspireren om nog meer te experimenteren en goed over de toekomst na te denken. Niet alleen over de nabije toekomst, maar ook over tien jaar. Zie het als een soort wake-up call. Er moet iets gebeuren,” vertelt Casper. “De reacties zijn erg positief. Journalisten staan open voor de discussie.”

Verdienmodel 1

Casper Wolfert

 

De toekomst van het verdienmodel is volgens hem onzeker. “Er zijn wel honderd verschillende vormen van branded content. Langzaam aan worden dat er minder en krijgt dat meer vorm. Die ontwikkeling gaat, net als bij andere verdienmodellen, geleidelijk,” vindt hij. “Innovatie begint altijd met discussie. Dat zie je nu met branded content. Bloggers die betaald krijgen om een product te promoten, of de bijlages die je nu wel eens hebt bij kranten. Hierbij moet je waken voor je onafhankelijkheid als journalist. Zorg dat je intenties altijd duidelijk zijn. Er is nog veel discussie over dit soort content, het zit echt nog op een keerpunt.”

Casper vindt de journalistiek moeilijk te voorspellen, maar heeft wel een aantal ideeën. “Crowdfunding is nog steeds in opkomst. En ook de journalistiek maakt hier gebruik van, zoals je ziet bij Yournalism. Maar dit is ontzettend moeilijk om te doen. De journalist wordt steeds meer een eigen merk. Als individu. Het is daarom van belang om je goed te profileren zodat je crowdfunding kan gebruiken,” stelt hij. “De journalistiek blijf experimenteren, want het ei van Columbus is nog niet gevonden.”

 

De journalistiek experimenteert nu ook al met verdienmodellen. Maar welke zijn dat, en hoe worden die toegepast? Een klein overzicht:

Freemium

Een combinatie van de woorden ‘free’ en ‘premium’. Bij websites die gebruikmaken van het freemium model, zoals de Volkskrant, zijn artikelen voor een deel gratis. Zo kun je de lead en een stukje van de eerste alinea lezen, maar wil je verder lezen moet je een abonnement nemen. Vooral de verdiepende stukken maken hier gebruik van, nieuwsartikelen over het algemeen niet.

 

verdienmodel 2

Hier is te zien hoe De Volkskrant freemium toepast

 

Advertorial

De advertorial is een samentrekking van ‘advertisement’ en ‘editorial’. Het is eigenlijk een verkapte reclame verpakt in een artikel. Bij het lezen van zo’n artikel kom je er wel achter dat het een advertorial is, maar dit is niet altijd even duidelijk. Adverteerders krijgen zo meer inhoudelijke aandacht voor hetgeen ze adverteren. Want een ‘normale’ advertentie wordt toch vaker over het hoofd gezien, of niet serieus genomen. Bij een advertorial wordt het product ook beter uitgelegd waardoor het voor de adverteerders misschien wel aantrekkelijker is om zo reclame te maken. Metro bijvoorbeeld, geeft altijd duidelijk aan als het om een advertorial gaat.

 

verdienmodel 3

 

De foto hierboven, afkomstig uit een editie van Metro, laat zien hoe de krant omgaat met advertorials. Rechtsboven is te lezen: “Dit artikel komt tot stand in het kader van de actie doe maar lekker duurzaam, een initiatief van de Nationale Postcode Loterij samen met Unilever en Albert Heijn.” Hiermee geven ze aan dat het geen ‘normaal’ artikel is. De lezer weet nu dat het misschien een wat commerciëler artikel is, en ook wel met een subjectieve laag. Door dit kenbaar te maken, ontstaat er ook geen onduidelijkheid voor de lezer en ook geen argwaan.

Advertorials komen er in vele soorten en maten, al dan niet duidelijk kenbaar gemaakt. Het voorbeeld van Metro zou je ook ‘branded content’ kunnen noemen. Gesponsorde inhoud dus. Er is geen duidelijk voorbeeld van hoe een advertorial eruit zou zien. Dit is constant in ontwikkeling en media zijn nog steeds aan het ontdekken en experimenteren.

De bovenstaande voorbeelden zijn natuurlijk maar een kleine greep uit de talloze verdienmodellen die er zijn. Er is meer: crowdfunding (Kickstarter) en microbetalingen (Blendle) zijn ook toepasbaar in de journalistiek. Het is duidelijk dat de journalistiek steeds meer moet gaan experimenteren met verdienmodellen om te kunnen overleven.

Ben je benieuwd naar de toekomstscenario’s van het SvdJ? Kijk dan op de website.