caption cc Chesnot Jérôme
Internationaal N&A

Analyse: Nederland-Rusland, vriend- en vijandschap in de media

Nov 25, 2013 De mediaredactie

2013 zou het jaar van het bondgenootschap tussen Nederland en Rusland moeten zijn. Maar op dit moment is de relatie tussen deze twee landen niet zo vriendschappelijk als gehoopt. Na de inbeslagname van een Nederlands Greenpeace-schip door de Russen en de arrestatie van een Russische diplomaat in Nederland, is de spanning hoog opgelopen. 

Deze animositeit heeft zelfs wereldwijde media-aandacht gekregen. Aan de Nederlandse media-aandacht over deze gebeurtenis valt niet te ontsnappen, maar hoe bericht het buitenland hierover?

Eind september ondernam Rusland actie tegen de protesten van het Greenpeace-schip de Arctic Sunrise, een schip dat in Nederlandse handen is. De bemanning van het schip voerde een campagne tegen de oliebooractiviteiten van het Russische bedrijf Gazprom. Zij werden gearresteerd toen zij van plan waren een olieboorplatform te betreden. Vanzelfsprekend haalden deze arrestaties het nieuws in zowel Nederland als Rusland.

De Arctic Sunrise had niet alleen Nederlandse bemanningsleden; de bemanning kwam uit verschillende landen. Buitenlandse media uit Argentinië, Zwitserland, Finland, Italië, Australië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten schreven over de gearresteerde activisten. Maar waar het in het buitenland veelal bleef bij het schrijven over de hulpoproepen van de activisten –  zoals die van de Finse Sini Saarela – werd in eigen land veelal aandacht besteed aan de Nederlandse Faiza Oulahsen en hoe zij op de vloer van haar cel moest slapen.

Gewelddadige arrestatie

Vorige week kwam het nieuws naar buiten dat de Nederlandse politie een Russische diplomaat gearresteerd zou hebben. Volgens de diplomaat was dit op gewelddadige wijze gebeurd. Nederland zou hierbij de diplomatieke onschendbaarheid hebben overtreden. In een verklaring van de Nederlandse politie kwam naar voren dat de arrestatie had plaatsgevonden na klachten over huiselijk geweld.

De Russische president Poetin eiste een excuus, zo kwam er wereldwijd in het nieuws. De Nederlandse verontschuldiging haalde daarna ter wereld de dagbladen en journaals. Media als The Daily Mail, Global Times, iAfrica en Times of India schreven over het gebakkelei van beide landen.

Maar in Rusland werd vooral aandacht besteed aan de arrestatie. Het Russische radiostation The Voice of Russia schreef op de website een artikel met daarin enkele tweets van Alexei Pushkov, het Russische hoofd van de commissie voor internationale zaken.

Drugs

Op Twitter verklaarde Pushkov dat het absurd was dat de Nederlandse politie onderzoek zou doen naar het eigen handelen bij de arrestatie en dat de arrestatie alleen bedoeld was om Rusland terug te pakken voor de Greenpeace-arrestaties. Ook schreef The Voice of Russia een artikel waarin zij podium boden aan de diplomaat, Dmitri Borodin, die vertelde dat Nederland met de verontschuldiging aan hun ‘internationale verplichtingen’ had voldaan.

Een dag na de arrestatie van de Greenpeace-activisten claimden Russische onderzoekers dat er drugs waren aangetroffen op de het schip. Hier werd ook internationaal over geschreven, omdat het ging om de potentiële controverse binnen een internationale organisatie.

Opvallend is dat sommige Russische media, waaronder The Voice of Russia, de bewering van de onderzoekers zodanig formuleerden dat het leek alsof dit daadwerkelijk zo was, terwijl andere media duidelijk benadrukten dat het hier enkel ging om een bewering.

Moddergooien via de media

Dezelfde dag nog riep de leider van de Russische Liberale Democratische Partijleider, Vladimir Swarovski, op tot een protest bij de Nederlandse ambassade in Rusland, die op 12 oktober plaatsvond. De Russische media lieten weten dat Swarovski tijdens de demonstratie eiste dat zowel minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken als Ronald Klasterp van Binnenlandse Zaken zouden moeten aftreden.

De Nederlandse media zaten er bovenop, maar de buitenlandse media besteedden hier weinig aandacht aan. Het leek of zowel Nederland als Rusland via de pers over en weer liever modder gooiden naar elkaar dan dat zij feiten brachten die de schurende kwestie zouden kunnen duiden.

Masseren, pappen en nat houden

De artikelen die verschenen in de media leken voornamelijk over sensationele aangelegenheden te gaan. Leggen we daar ter vergelijking de berichten uit andere buitenlandse media naast, dan zien we dat er een opvallend groot verschil in toon en inhoud zit, in relatie tot de berichtgeving uit de betrokken landen.

Te stellen valt dat na deze mediastorm zowel Greenpeace, oliegigant Gazpacho, de Nederlandse overheid en de Russische autoriteiten allemaal behoorlijk wat gratis publiciteit hebben gekregen. Al blijft de lezer nog steeds met vragen achter. Waarom vond de arrestatie van Greenpeace-activisten plaats, was er daadwerkelijk drugs in het spel en wat was de rol van de Russische diplomaat?

Martijn van Beeten, verslaggever bij het Algemeen Dagblad (AD), legt dan ook de vinger op de zere plek in een interview met Derk Sauer, een Nederlandse mediamagnaat in Rusland. “Er zitten twee Nederlandse bemanningsleden van de Arctica Surprise vast in een koude cel in Moermansk, in onze ogen onterecht.”

Sauer vervolgt: “En dan moeten onze koning en Poetin aardig doen tegen elkaar. Tot die twee vrij zijn, kan minister Frans Timmermans ook niet masseren om de relatie met Rusland te herstellen. Ik vrees dat die lui van Greenpeace de dupe worden van al dit gedoe, dat zij nog veel langer vastzitten”, schrijft van Beeten op de website van het AD.