caption cc: Mike Licht
Internationaal

Amazon-eigenaar investeert in journalistiek

Sep 13, 2013 De mediaredactie

Na een jaar in discours kwam begin augustushet nieuws naar buiten dat The Washington Post-eigenaar, Donald Graham, The Postvoor 250 miljoen dollar verkoopt aanAmazon-oprichterJeffrey P. Bezos. In eerste instantie klinkt dit louter als goed nieuws omdat de krant al lange tijd te kampen heeft met slechte verkopen. Geld houdt de krant in leven en geld biedt (meer) nieuwe, innovatieve mogelijkheden. Kijk naar The Guardian.“It’s important for The Post notjusttosurvive, but togrow”, zegt Bezos tegen The Independent.

 

Aan de andere kant wekt het verontrusting, omdat het opkopen van de krant door een zakenman (zonder journalistieke werkervaring)ten kostte kan gaan van de prestige die The Post de afgelopen tachtig jaar heeft opgebouwd. Amerikaanse commentatoren duiden dan ook aan dat de overname door Bezos nieuwe mogelijkheden biedt om de expertise van de krant en van Amazon te koppelen op een manier die beide ten goede komt – ook in zakelijk opzicht –(NRC Handelsblad, augustus 2013, Het gaat goed/slecht met de journalistiek 3).

 

Dit is nog geen schending van journalistieke onafhankelijkheid van de krant, maar het wekt bij sommigen wel argwaan op.Zoals John Cassidy, Brits-Amerikaanse journalist bij de New Yorker. Hij is nogal sceptisch en vermoedt dat Bezos hoofdzakelijk politieke motieven heeft om The Post te kopen. “The Post kan helpen de politieke agenda te beïnvloeden in Washington en zo de zakelijke belangen van Amazon dienen”, aldus John Cassidy in de New Yorker.

 

Een van de tien elementen van Kovach&Rosenstiel luidt dan ook: Itspractitioners must maintainanindependencefromthosethey cover – De journalist moet onafhankelijk blijven van dat waar hij over schrijft. Anders geformuleerd: De loyaliteit- en kwaliteitsplichtvan een krantligt bij haar lezersennietomdeparticuliere belangenvan de eigenaren te behartigen. Of hier sprake van is, moet uiteraard nog blijken. Echter, de analoge krantenredacties verkeren in zwaar weer en zwoegen zich een slag in de rondte met het ontwikkelen/ bedenken van lucratieve verdienmodellen, vernieuwende presentatievormen en inhoudelijke adaptaties. Een flinke zak vol geld biedt deze ambities perspectief en maakt ze mogelijk. Maar zal het daardoor gedoogd, of toegelaten, mogen worden? Ombudsman van de NRC, Sjoerd de Jong, heeft de ontwikkelingen op de voet gevolgd en vertelt ons “vrij positief te zijn over de aankoop van The Post”, om twee redenen: “De combinatie met een onderneming die multimediaal werkt (nieuwe technieken om journalistiek te bedrijven en verspreiden” en “hij – op het eerste gezicht – vooral geïnteresseerd is in de krant als cultureel kapitaal, en niet in de eerste plaats als machine om winst te maken. Maar”, vult De Jong hierop aan, “natuurlijk moet je daarbij wel een slag om de arm houden, want hoe betrouwbaar Bezos in dit opzicht is, weten we gewoon niet. Eerst zien, dan geloven. Maar de eerste tekenen zijn niet slecht.”

 

Oude media, nieuw geld

 

“Eerlijk is eerlijk: de krant is de laatste jaren verschraald”, Twitterde Guus Valk begin september, en “deze overname biedt de krant een nieuwe kans”, verklaren Bob Woodward en Carl Bernstein op televisie – beiden bekend van het Watergate schandaal. Sterker, de verkoop aan deAmazon-magnaat belooft volgens sommige waarnemers veel méér: een langverwachte trendbreuk in de moeizame exploitatie van traditionele kranten, en een huwelijk tussen klassieke kwaliteitsjournalistiek en 21ste eeuwse technologie. –(NRC Handelsblad, augustus 2013, Het gaat goed/slecht met de journalistiek 3)Kortom:het heruitvinden vandenieuwsredactie belooft een spannenderit te worden. Maar is het aanvaardbaar dat traditionele kwaliteitsjournalistiek geleid wordt doorde visie van een zakenman die geen werkervaring heeft in de journalistiek?

 

Te beginnen met een kritiek punt: blijven de waarden van The Postongewijzigd? Zelf schrijftBezos in een open brief:

 

“Internet verandert alle aspecten van de nieuwswereld: nieuwsberichten wisselen elkaar razendsnel af, vertrouwde bronnen van inkomsten drogen op, er ontstaat nieuwe concurrentie die weinig tot geen kosten heeft voor nieuwsvergaring. Onze route is niet bekend, we zullen onze eigen weg moeten vinden. We moeten innoveren en experimenteren. Met onze lezers als toetssteen moeten we behandelen wat hen bezighoudt – de overheid, gemeentelijk bestuur, nieuwe restaurants, de plaatselijke padvinderij, bedrijven, liefdadigheidsinstellingen, gouverneurs, sport – en weer van voren beginnen.”

 

Waarom investeren in The Post?

 

Dit is overigens niet de eerste keer dat een zakenman, zonder affiniteit met het journalistieke vak, een krant opkoopt. De gebroeders Koch, miljardairindustriëlenen aanhangers vanlibertairezaken, hadden begin dit jaar nog interesse in het kopen van The Tribune, eigenaar van maar liefst acht Amerikaanse kranten, waaronder: The Los Angeles Times (vier na grootste krant van Amerika). Uiteindelijk hebben zij hun controversiële ‘jacht’ moeten staken, vanwege de angst bij bondsleden en journalisten voor ‘rechtse’ kleuring.

Silvio Berlusconi, ex-premier van Italië en mediamagnaat; John Henry, Amerikaanse investeerder, en nog vele zakenmensen gingen de gebroeders Koch voor met het opkopen van kranten en soms hele mediastations. Allemaal, naar verluidt, voor hun zakelijke belangen.

 

The New York Times journalist, Andrew Ross Sorkin zij hierover dan ook treffend: “Als het nog niet duidelijk was dat kranten trofeeën zijn geworden voor rijkaards met belangstelling voor journalistiek of voor macht – of voor een combinatie van die twee – dan moet het dat nu wel zijn.”

 

Filantropisch,eigenbelang of ijdelheid?

 

Maar hoe zit dat nou met de motieven van Bezos. Heeft hij filantropische beweegredenen; het ‘redden’ van nieuwskranten zorgt voor een behoud van publieke educatie? Of is de man nogal ijdel en probeert hij op deze wijze indruk te maken? Of is het een strategische zet, en probeert hij de politieke agenda naar zijn intrapersoonlijke belangen toe te zetten?Op de website van The Washington Post schrijft hij:

 

“Mijn bijdrage aan The Post zal bestaan uit het aanbieden van mijn visie tijdens gesprekken met de leiding van de krant en hoe de vorm van publiceren moet gaan evolueren. Tevens bied ik financiële steun op de lange termijn, waarmee het management, in alle rust, kan experimenteren een winstgevende formule te vinden voor het leveren van het dagelijks nieuws. Als we een nieuwe gouden tijdperk weten te betreden met The Post aan vindingrijkheid en inventiviteit, dan heb ik mijn doel behaald, maar de lof, diegaat uit naar de redactie.”

 

 Professor Dan Gilmor van The Guardian zegt vertrouwen te hebben in Bezos’ visie voor de krant, maar vindt het wel zorgwekkend dat Bezos zegt met geduld dit proces aan te willen gaan: “Geduldis een schone zaak, maarik hoop dat hij hier tocheen uitzondering in maakt. Bezos zal toch ongeduldig moeten zijn, anders is het hopeloos. – (The Guardian, september 2013, The Washington Post embarks on Amazone adventure withJeffBezos)

 

Omarmen en verwelkomen

 

De journalistiek is met de opkomst van het internet drastisch veranderd.”. Dagbladen zoeken naar moderne, nieuwe vormen van nieuwsoverdracht om lezers tot zich te werven, terwijl de inkomsten dalen en kosten stijgen. Uitgevers hebben moeite het hoofd boven water te houden. Sommigen gaan failliet vanwege hun geringe afzet, sommigen worstelen met de continuïteit van hun krant(en)/ vakblad(en). Jeroen Smit, hoogleraar journalistiek aan de Rijksuniversiteit spreekt duidelijke woorden: “Binnen vijf tot acht jaar is de dagelijkse papieren krant dood”(Villamedia, augustus 2013). Nieuws is tegenwoordig gratis te verkrijgen via websites, zoals: Nu.nl en The Post Online, of via kranten, zoals: De Spits en Metro. Waarom zullen mensen nog gaan betalen voor informatie? Of andersom geredeneerd: Hoe zorgen dagbladredacties, zoals The Washington Post ervoor dat mensen abonnee worden?

\r\n

De antwoorden op de vraag of het voor de journalistiek een goede zaak is dat Bezos een krant als The Post overneemt zijn nogal verdeeld. John Cassidy is nogal sceptisch en denkt aan politieke beweegredenen. Professor Dan Gilmor heeft er wel vertrouwen in, mits Bezos zijn ‘geduld’ laat vallen. NRC ombudsman Sjoerd de Jong ziet de overname ook zonnig tegemoet, zolang Bezos zijn woord bij de daad houdt; geen winstmachine, maar cultureel kapitaal. Maar dat is volgens journalistieke veteraan James Fallows logisch. Met de overname van een krant als The Post door Bezos doemen volgens hem de contouren op van een nieuw business model, dat past bij het digitale tijdperk en waarin winstmaximalisatie niet langer centraal staat. Zo schrijft Fallows in The Atlantic: “Iedereen die over de toekomst van de nieuwsindustrie heeft nagedacht, weet dat ‘serieuze journalistiek’ nooit een winstgevende onderneming is geweest.”

 

Hoe dan ook: Bezos bezit met Amazon de grootste webwinkel van de wereld en zijn successen als het aankomt op e-commerce zijn ongekend. En hoe je het ook wendt of keert, hij is op dit moment de redder van The Post. Redacteur van The Vergetwitterde dan ook: ‘‘JeffBezos has reputationfor building great companies withlittleto no profit, perfect guytoown a newspaper.’’ De journalistieke wereld kijkt toe, terwijl er de aankomende maanden hard wordt gewerkt aan een nieuwe formule voor The Washington Post.